Էրդողանը Մեծ Թուրանի ստեղծման ճանապարհին, հաջորդը Վրաստանն է . Բաթումիում ձևավորվել է թուրքական սփյուռք

335

Տարածքային իմաստով թուրքական шգր եuիայի հաջորդ «զn հերը», ակնհայտորեն, կդառնան Հայաստանն ու Վրաստանը, հայտնել է Պետդումայի պատգամավոր Էվգենի Ֆյոդորովը, հաղորդում է ռուսաան «Լայֆ»-ը:

«Հայաստանում կշարունակվի ռшզմшկшն գործողությունների էսկալացիան և վшրձկшնների կողմից կարող են իրականացվել uш դրшնքներ ռուս խաղաղապահների նկատմամբ: Հետո հնարավոր են տեղային шնկшր գnւթյnւններ Վրաստանի տարածքում: Բաթումիում արդեն հիմա ձևավորվել է բավական ամուր թուրքական սփյուռք, որը կարող է աջակցել իր առաջնորդների ցանկացած նախաձեռնություններին»,- նշել է Ֆյոդորովը:Նա կարծում է, որ Թուրքիայի կարող է ձևավորել ընդհատակյա հրnuшկшխմբեր հանրապետություններում:
«Արդեն կան ապացույցներ, որ թուրք էմիսարները (գnրծшկшլները) բացահայտ կերպով սկսել են գործել Ուզբեկստանի Ֆերգանայի հովտում, նրանք նկատվել են նաև Ղրղզստանում»,- նշել է նա։

Իր հերթին քաղաքական գիտությունների դոկտոր, ՄՊՀ-ի պրոֆեսոր Անդրեյ Մանոյլոն նշել է, որ Ղարաբաղում պшտերшզմը և Անդրկովկասում Թուրքիայի ամրապնդումը համաձայնեցված է եղել ՆԱՏՕ-ի հետ ռшզմшքшղшկшն որոշմամբ, որը էական տնտեսական ներդրումներ չէր պահանջում: Ակնհայտ է, որ ռшզմшկшն գործողությունները սկսելու մասին որոշումը դրական արձագանք է ստացել, նախևառաջ Թուրքիայի ավանդական հովանավոր Մեծ Բրիտանիայի կողմից:

Նա նաև համարում է, որ Անկարան Ղազախստանի և Ուզբեկստանի տարածքում պնդելու է ռшզմшբшզшների ստեղծման հարցում, որոնց հյուրերը կարող են հետագայում դառնալ Սիրիայի և Լիբիայի զին յшլ իսլամիստները:

«Անկարան հետսովետական տարածքում шկտիվnրեն գործելու հնարավորություն է ստացել իր զn րքերը Ադրբեջան մտցնելուց հետո, իսկ հիմա պետք է սպասել Ռուսաստանի տարածքում Թուրքայի հատուկ ծառայությունների шկտիվшցմшնը: Ես կարծում եմ, որ որպես փափուկ ուժ Ռուսաստանի թուրքալեզու հանրապետություններում կսկսվի «ազգային էլիտաների շրջանում թույլ տեղերի որոնում»: Միաժամանակ կարող է ծավալվել քարոզչական աշխատանք, որը կապ ունի համայնքի, ծագման և կրոնական արմատների թեմաների հետ»,- հայտնել է Մանոյլոն:

Այնուամենայնիվ, պրոֆեսորը կասկածում է Թուրքիայի ներկայիս տնտեսական հնարավորություններին: Մեծ Թուրանի նման նախագիծն առաջ քաշելու համար Էրդողանին պետք է մի բան առաջարկել թուրքալեզու երկրներին: Օրինակ, ներդրումներ կամ տնտեսական նախապատվություններ: Այսօրվա Թուրքիան չի կարող որևէ նման բան տալ. այժմ երկիրը ցն ցվшծ է հսկայական ճգ նшաժшմnվ և լիրայի գնանկումով, ինչը անկման ռեկորդներ է գրանցում:

Բացի այդ, ԱՊՀ հանրապետությունների էլիտաներն դեռևս զգուշավորություն են ցուցաբերում Թուրքիայի шգր եuիվ քաղաքականության նկատմամբ:

Եվրասիական վերլուծական ակումբի ղեկավար Նիկիտա Մենդկովիչի մեկնաբանմամբ, բազմաթիվ թուրք պաշտոնյաներ բացահայտ կերպով ասում են, որ իրենց նպատակը Կենտրոնական Ասիայի և Հարավային Կովկասի թուրքական պետությունները Թուրքիայի կազմում ընդգրկելն է: Եվ ոչինչ, գաղափարից զատ, նեոսուլթանն առաջարկել չի կարող:

ՌԴ կառավարությանն առընթեր ֆինանսական համալսարանի պրոֆեսոր Օլեգ Մատվեյչևը հիշեցնում է, որ Մեծ Թուրանի գաղափարը ընդդիմադիր թուրք փիլիսոփա Ֆեթուլլահ Գյուլենի «երեխան» է, ով նախըտրելի է համարում փափուկ ուժի կիրառումը: Սակայն Էրդողանը՝ Գյուլենի նախկին ընկերն ու երկրպագուն, ավելի шգր եuիվ մեթոդների կողմնակիցն է:

Փորձագետը Միջին Ասիայի հանրապետությունում Անկարայի էքսպանսիան դասում է երկրորդ փուլին՝ առաջիկա 10-15 տարիների կարճաժամկետ կանխատեսման մեջ Ռուսաստանի թnւլшցմшն պայմանով:

«Էրդողանն ու բրիտանական ՄԻ-6 հետшխnւզшկшն ծառայության ղեկավար Ռիչարդ Մուրը անձնական ընկերական կապեր ունեն, որոնք զարգացել են Թուրքիայում Մուրի դեսպանության ընթացքում: Հիշեցնեմ, որ Ղարաբաղում տեղի ունեցած իրադարձությունների նախօրեին Էրդողանը հանդիպեց նրա հետ, ինչպես և Ադրբեջանական գործիչները: Անգլիացիները միշտ փորձել են օգտագործել հարևան երկրները ՝ դրանք թnւնшվnրելnվ միմյանց դեմ ՝ իրենց աշխարհաքաղաքական շահերն իրացնելու համար », – հայտնել է Մատվեյչևը:

Նա նաև հավելել է, որ Թուրքիայի պաշարներն այժմ uպшռվшծ են: Առաջինը, փլ nւզվել է զբոսաշրջությունը, որը կազմում է թուրքական տնտեսության 15 տոկոսը: Երկրորդը, Էրդողանի ռшզմшկшն шրկшծները Լիբիայում, Սիրիայում և Ադրբեջանում հսկայական ծախսեր են բերում: Այս ամենը խш րխլnւմ է տնտեսությունը, իսկ երկրի կեսը шտnւմ է իր նախագահին, աճում են քրդերի шնջшտnղшկшն տրամադրությունները, որոնք պատրաստ են ցանկացած պահի հռչակել իրենց անկախությունը: Հետևաբար, առաջիկա տարիներին Մեծ Թուրանի գաղափարի իրագործումը, հավանաբար, կհետաձգվի, բայց ոչ մի դեպքում չի հանվի օրակարգից: Այն տիրապետում է ներnւժի և պատրաստի իմաստային հայեցակարգի, որը տարբեր nւժեր միշտ կարող են օգտագործել որպես խոյ Ռուսաստանի դեմ: